Saw palmetto: wat het is, hoeveel je neemt en voor wie het is

Je hebt de naam ergens gelezen. Saw palmetto, of zaagbladpalm, zoals het in het Nederlands heet. Meestal kom je het tegen als je zoekt op wat mannen boven de vijftig slikken die ’s nachts vaker hun bed uit moeten. Soms ook bij haar. En dan blijft de vraag hangen: wat is het eigenlijk, hoeveel neem je ervan, en is het iets voor mij?

Wij maken saw palmetto capsules sinds de jaren negentig. In dit artikel leggen we rustig uit wat er over bekend is, wat niet, en waar je op let als je het gaat gebruiken. Geen beloftes. Wel de feiten die we zelf gebruiken.

Wat is saw palmetto?

Saw palmetto is een kleine waaierpalm die groeit in het zuidoosten van de Verenigde Staten, vooral in Florida. De Latijnse naam is Serenoa repens. De bladeren hebben scherpe, zaagachtige randen. Daar komt de naam vandaan: saw is Engels voor zaag.

Het gaat niet om de bladeren maar om de bessen. Die zijn donkerblauw tot bijna zwart en zitten vol vetzuren en plantensterolen, waaronder bèta-sitosterol. Van die bessen wordt een extract gemaakt. In een goed supplement staat erbij hoe sterk dat extract is. Een 4:1 extract betekent dat er vier gram gedroogde bes nodig was voor één gram extract.

In de Verenigde Staten gebruikten de oorspronkelijke bewoners de bessen al lang als voedsel. In Europa is het sinds de jaren tachtig een van de meest verkochte kruidenextracten. In Duitsland en Frankrijk staat het in de apotheek naast reguliere middelen.

Waar wordt het voor gebruikt?

De meeste mensen die saw palmetto zoeken zijn mannen tussen de vijftig en zeventig. Ze merken dat ze ’s nachts vaker moeten plassen, dat de straal trager op gang komt of dat ze het gevoel hebben niet helemaal leeg te zijn. Dat hoort bij het ouder worden van de prostaat. Het is heel gewoon, en het is ook heel vervelend.

Wat mogen we daarover zeggen? Voor saw palmetto is een gezondheidsclaim ingediend bij de Europese Unie die nog niet is beoordeeld. Zolang die op de wachtlijst staat mag de bewoording gebruikt worden die de Keuringsraad daarvoor hanteert: saw palmetto is goed voor de prostaatfunctie en ondersteunt het normaal blijven plassen. Meer dan dat zeggen we niet, want meer is niet toegestaan en meer is ook niet bewezen.

Wat het onderzoek laat zien

Eerlijk is eerlijk: de studies zijn niet eensluidend. Kleine, oudere studies uit Europa vonden vaak een gunstig effect op de klachten bij het plassen. Twee grote Amerikaanse studies, gepubliceerd in de New England Journal of Medicine (2006) en in JAMA (2011), vonden bij 320 mg per dag, en zelfs bij dubbele en driedubbele doses, geen verschil met een placebo. De Cochrane-samenvatting van 2012 komt tot dezelfde conclusie: geen meetbaar effect op de urinestroom of de grootte van de prostaat.

Waarom verkopen we het dan nog? Omdat de studies gemiddelden meten en mensen geen gemiddelde zijn. Er zijn mannen die er niets van merken en er zijn mannen die na drie maanden zeggen dat ze weer doorslapen. Wij kunnen dat niet voor je voorspellen. Daarom geven we 90 dagen om het rustig te proberen, en zeggen we vooraf: reken op twee tot drie maanden voordat je iets kunt beoordelen.

Saw palmetto en haar

Een tweede groep zoekers heeft dunner wordend haar. De gedachte erachter is dat saw palmetto de omzetting van testosteron naar DHT zou remmen, en DHT speelt een rol bij erfelijke kaalheid. Een Italiaanse studie uit 2012 vergeleek twee jaar lang saw palmetto met finasteride bij mannen. Het medicijn deed meer, maar ook een deel van de saw palmetto-groep zag een verandering. Dat is één studie, klein van opzet. Wij schrijven daarom niet dat saw palmetto iets doet aan haaruitval. Dat mag niet, en het is niet hard genoeg.

Hoeveel en wanneer

De hoeveelheid die in vrijwel al het onderzoek is gebruikt is 320 mg gestandaardiseerd extract per dag. Soms in één keer, soms verdeeld over twee keer 160 mg. Er is geen aanwijzing dat meer beter werkt; de JAMA-studie testte 640 en 960 mg en vond ook daar geen verschil.

In onze capsules zit 320 mg 4:1 extract, gelijk aan 1.280 mg gedroogde bes, plus zink. Zink draagt bij tot de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed. Je neemt één capsule per dag, bij een maaltijd. Vet in de maaltijd helpt bij de opname, want de werkzame stoffen zijn vetoplosbaar. De meeste mannen kiezen het ontbijt, gewoon omdat je dat niet vergeet.

Let bij het vergelijken van potjes op twee dingen. Eén: gaat het om extract of om gemalen bes? 500 mg gemalen bes is minder dan 160 mg extract. Twee: staat de verhouding erbij? Zonder verhouding weet je niet wat je koopt.

Veel mannen combineren saw palmetto met bèta-sitosterol. Dat is een andere stof uit dezelfde hoek, dus je slikt niets dubbel. Wij hebben die twee samen in de prostaat- en vitaliteitsbundel gezet: saw palmetto bij het ontbijt, bèta-sitosterol bij het avondeten.

Voor wie wel en voor wie niet

Wel voor mannen vanaf een jaar of vijftig die merken dat het plassen anders gaat dan vroeger, die al bij de huisarts zijn geweest en te horen kregen dat er niets ernstigs aan de hand is, en die iets willen proberen dat ze maanden volhouden.

Niet, of eerst overleggen, in deze gevallen:

• Je klachten begonnen plotseling of werden snel erger. Ga dan eerst naar de huisarts. Dat geldt ook als je bloed ziet bij het plassen, pijn hebt of koorts.
• Je gebruikt bloedverdunners. Er zijn meldingen dat saw palmetto de bloedstolling licht kan beïnvloeden. Overleg met je arts of de trombosedienst.
• Je gebruikt hormonale medicijnen, zoals finasteride, dutasteride of testosteron. Overleg met je arts of apotheker.
• Je wordt binnenkort geopereerd. Stop dan twee weken vooraf, zoals bij de meeste kruidenextracten.
• Zwangerschap en borstvoeding: niet gebruiken. Saw palmetto kan de hormoonhuishouding beïnvloeden.
• Kinderen en jongeren onder de achttien: niet gebruiken.

Saw palmetto voor vrouwen

We krijgen die vraag vaak. Vrouwen zoeken het meestal vanwege dunner wordend haar of vanwege overtollige haargroei in het gezicht. Voor beide is bij vrouwen nauwelijks onderzoek gedaan. Wij kunnen er daarom niets over zeggen, en zeggen dat dan ook niet. Gebruik je de pil of andere hormonale medicatie, overleg dan eerst met je huisarts. Bij zwangerschap of borstvoeding: niet gebruiken.

Bijwerkingen

Saw palmetto wordt over het algemeen goed verdragen. Wat af en toe gemeld wordt is een lichte maagklacht, vooral op een lege maag. Neem het daarom bij het eten. Merk je iets anders dat je niet vertrouwt, stop dan en overleg met je huisarts.

Waar je op let als je het koopt

• Extract, geen gemalen bes, en de verhouding staat erbij.
• 320 mg extract per dag, in één of twee capsules.
• Een chargenummer op de verpakking, zodat terug te vinden is uit welke partij je potje komt.
• Geen beloftes over de prostaat of over haar op het etiket. Wie dat wel doet, houdt zich niet aan de regels.

Een supplement is een aanvulling op je voeding en vervangt geen bezoek aan de huisarts. Houd je aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.

Lees ook: meer over een vergrote prostaat en vaak plassen als man.

Bronnen

• Tacklind J. e.a., Serenoa repens for benign prostatic hyperplasia, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2012. PubMed 23235581
• Bent S. e.a., Saw palmetto for benign prostatic hyperplasia, New England Journal of Medicine, 2006. PubMed 16467543
• Barry M.J. e.a., Effect of increasing doses of saw palmetto extract on lower urinary tract symptoms, JAMA, 2011. PubMed 21954478
• Rossi A. e.a., Comparitive effectiveness of finasteride vs Serenoa repens in male androgenetic alopecia, International Journal of Immunopathology and Pharmacology, 2012. PubMed 23298508
• Keuringsraad KOAG/KAG, Indicatieve lijst gezondheidsaanprijzingen, on-hold claims, versie 2025. keuringsraad.nl
• Verordening (EU) nr. 432/2012, lijst van toegestane gezondheidsclaims, onder meer voor zink. EUR-Lex