Vaak plassen als man: oorzaken, ’s nachts en wat je doet

Op een verjaardag weet je binnen een uur waar de wc is. Op een lange autorit plan je de stops al bij het vertrek. En ’s nachts sta je twee keer naast je bed.

Je bent daar niet de enige in. Hieronder lees je wat normaal is, waar het door komt en wat je er zelf aan kunt doen.

Hoe vaak plassen is normaal?

Er is geen vast getal, maar vaker plassen naarmate je ouder wordt is normaal. Mannen van 70 jaar en ouder plassen gemiddeld 7 keer per 24 uur en moeten er ’s nachts vaak 2 keer uit.

Wat vooral telt, is hoeveel last je ervan hebt. Slaap je er slecht door, of plan je je dag rond de wc, dan is het de moeite waard om er iets aan te doen.

Vaak plassen komt zelden alleen. Veel mannen merken ook dat de straal zwakker wordt, dat ze nadruppelen of dat hun blaas niet helemaal leeg voelt. Artsen noemen dat samen plasklachten.

Waarom moet je ’s nachts vaker plassen als je ouder wordt?

Je moet ’s nachts vaker plassen als je lichaam ’s nachts meer urine maakt, als je blaas minder kan vasthouden, of door een combinatie van die twee.

Normaal remt het hormoon vasopressine ’s nachts de aanmaak van urine af. Bij sommige oudere mensen werkt dat minder goed. Dan verschuift een deel van de urine van de dag naar de nacht.

Ook ziektes kunnen ’s nachts meer urine geven. Bekende voorbeelden zijn diabetes, een hart dat minder goed pompt en slaapapneu. Bij slaapapneu stop je in je slaap steeds even met ademen.

Vaak ’s nachts op moeten kost slaap, en wie in het donker opstaat valt makkelijker. Laat daarom ’s nachts een klein lampje branden op de gang of in de badkamer.

Wat zijn de oorzaken van vaak plassen bij mannen?

Vaak plassen bij mannen komt meestal door meer dingen tegelijk. Het gaat om de blaas, de prostaat, de spieren tussen anus en penis, je gewoontes en soms een ziekte of medicijn.

Medicijnen die plassen lastiger kunnen maken

Sommige medicijnen kunnen plasklachten erger maken. Het gaat bijvoorbeeld om:

• middelen tegen depressie, angst of psychoses
• middelen tegen de ziekte van Parkinson
• sterke pijnstillers zoals morfine
• sommige plaspillen en bloeddrukpillen
• SGLT-2-remmers, een groep medicijnen bij diabetes

Stop er niet zelf mee. Vraag je huisarts of apotheker of een ander middel of een ander tijdstip mogelijk is.

Komt vaak plassen door een vergrote prostaat?

Soms wel, maar zelden alleen. De prostaat groeit bij het ouder worden en kan op de plasbuis drukken, maar plasklachten hebben bijna altijd meer dan één oorzaak.

Een vergrote prostaat geeft vooral een zwakkere straal, nadruppelen en het gevoel dat je blaas niet leeg is. Omdat er plas achterblijft, moet je ook sneller weer. Hoe dat werkt en wat eraan te doen is, lees je in het artikel over een vergrote prostaat.

Met prostaatkanker hebben plasklachten bijna nooit te maken. Prostaatkanker groeit meestal aan de buitenkant van de prostaat, terwijl de plasbuis door het midden loopt.

Wat kun je zelf doen tegen vaak plassen?

Je haalt het meeste uit kleine aanpassingen in wat je drinkt en hoe je plast. Geef elke aanpassing een paar weken voordat je beslist of het helpt.

1. Drink de laatste twee uur voor het slapen niets meerDrink 's avonds minder en plas goed uit voor je naar bed gaat. Overdag drink je gewoon genoeg, zodat je ontlasting zacht blijft.
2. Laat koffie en alcohol twee weken staanKijk of je verschil merkt. Helpt het, drink er dan voortaan minder van, en 's avonds het liefst helemaal niet.
3. Neem de tijd op de wcOntspan en pers niet. Probeer of zittend of staand plassen beter gaat, want dat verschilt per man. Iets te lezen meenemen helpt sommigen om te ontspannen.
4. Duw na het plassen je plasbuis leegLast van nadruppelen? Leg je vinger aan de onderkant van je penis, net boven de balzak. Strijk een paar keer zachtjes richting de punt.
5. Beweeg en eet genoeg vezelsMannen die veel bewegen hebben minder plasklachten dan mannen die veel zitten. Volkorenbrood, havermout, bonen, groente en fruit houden je ontlasting zacht.
6. Plaspillen? Neem ze niet na drie uur 's middagsNeem ze in elk geval niet later dan zes uur voor het slapen. Dan hoef je er 's nachts minder vaak uit. Overleg bij twijfel met je apotheker.

Helpen deze adviezen niet genoeg, dan kun je oefeningen doen voor de spieren rond je plasbuis en anus. Op Thuisarts.nl staat precies hoe dat gaat. Merk je na zes weken geen verschil, ga dan naar de huisarts. Die kan je doorsturen naar een bekkenfysiotherapeut.

Wanneer moet je met vaak plassen naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als je veel last hebt van vaak plassen, of als je een van de signalen hieronder herkent. Schaam je niet, want de huisarts bespreekt plasklachten elke dag.

Wat onderzoekt de huisarts bij vaak plassen?

De huisarts vraagt eerst hoeveel last je hebt, of je nog goed slaapt en of je je plas kunt ophouden. Ook komt de vraag of je je zorgen maakt over prostaatkanker.

Meestal voelt de huisarts daarna met een vinger via de anus aan je prostaat. Dat duurt maar kort. Het gaat erom of de prostaat glad aanvoelt en of er harde plekken zijn.

Doet plassen pijn, dan wordt je urine onderzocht. Denkt de huisarts dat er veel plas in je blaas achterblijft, dan krijg je soms een echo van de blaas.

Het plasdagboek

Vaak vraagt de huisarts je om een plasdagboek bij te houden. Je schrijft dan één tot drie dagen en nachten op hoe laat je plast en hoeveel, gemeten in een maatbeker.

Zo’n dagboek laat veel zien. Plas je ’s nachts telkens flink veel, dan maakt je lichaam ’s nachts veel urine. Zijn het steeds kleine beetjes, dan ligt het eerder aan de blaas of de prostaat.

Een PSA-bloedtest is niet nodig als je alleen plasklachten hebt. Wil je toch weten of je prostaatkanker hebt, lees dan eerst over de voor- en nadelen van de PSA-test.

Medicijnen

Helpen adviezen en oefeningen niet genoeg, dan kun je met de huisarts medicijnen proberen. Die maken de klachten meestal minder, maar zelden helemaal weg.

Bij vaak plassen met een zwakke straal of nadruppelen zijn dat alfablokkers, zoals tamsulosine of alfuzosine. Ze ontspannen de spieren in de prostaat en de plasbuis. Duizeligheid bij het opstaan is een bekende bijwerking.

Moet je vooral steeds ineens heel nodig, dan zijn er middelen waardoor je blaas meer kan vasthouden, zoals tolterodine of solifenacine. Je probeert een medicijn eerst zes weken. Merk je dan niets, dan stop je ermee.

Gaat vaak plassen vanzelf over?

Bij een op de drie mannen gaan plasklachten na een paar jaar vanzelf over. Bij een op de drie blijven ze hetzelfde en bij een op de drie worden ze langzaam erger.

Afwachten is dus een prima keuze als je er weinig last van hebt. Houd wel in de gaten of het verandert, en ga bij de signalen hierboven gewoon naar de huisarts.